على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

146

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

و داد او را پشم بسيار . و ادفاه الثوب : گرم كرد او را جامه . و ادفا القوم : گرد آمدند آن گروه . و چون يائى باشد يق ادفى الظبى ادفاء : دراز شد شاخ آن آهو تا آنكه نزديك سرين وى رسيد . و ادفيت الجريح : كشتم خسته را . و ادفيته : جامهء گرم پوشانيدم او را . ادفاء ( eddef ' ) م . ع . ادفا به ادفاء : جامهء گرم پوشيد . ادفاع ( edf ' ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دور گردانيدن . و دفع كردن بشدت و راندن به سختى . اين مصدر در كلام عرب نيامده و از كلمات مستعمله در نزد فارسيان است . ادفاف ( edf f ) م . ع . ادف الطائر ادفافا : نزديك به زمين پريد آن مرغ . و نيز بر زمين نشسته جنبانيد هر دو بال را . و ادفت عليه الامور : پياپى رسيدند آن كارها . ادفاق ( edf q ) م . ع . ادفق الكوز ادفاقا : افشاند آنچه در كوزه بود . ادفان ( adf n ) ع . ج دفين . ادفان ( eddef n ) م . ع . ادفنه ادفانا : پوشيده و پنهان كرد آن را . و ادفن العبد : گريخت آن بنده . و نيز گريخت پيش از رسيدن بشهرى كه در آن فروخته مىشد . ادفر ( adfar ) ا . پ . ادف و برادرزاده . و عمو و خالو . ادفر ( adfar ) ص . ع . گنديده و بد بو و متعفن . و گياه بد بو كه شتر آن را نخورد . ج : دفر . ادفساس ( edfes s ) م . ع . ادفس الرجل ادفساسا : سياه شد روى آن مرد بدون بيمارى . ادفع ( adfa ' ) ص . ع . دفع‌كننده‌تر و دور تر كننده‌تر . و چابك‌تر در دفع و حمل و نقل . ادفق ( adfaq ) ص . ع . كج . و مرد خم شدهء از پيرى و اندوه . و شترى كه آرنج وى از هر دو پهلوى او جدا باشد . و شتر دندان بيرون آمده و هلال برابر و سپيد غير مايل به طرفى . و سير ادفق . رفتار شباب . ادفوة ( odfovvat ) و ( adfovvat ) ا خ . ع . دهى نزديك اسكندريه . و موضعى در صعيد مصر . ادفوى ( odfaviy ) ص . ع . منسوب به ادفوة . ادفى ( adf ) ص . ع . رجل ادفى : مرد كوز . و طائر ادفى : مرغ دراز بال . و ظبى ادفى : آهوى دراز شاخ . و علّ ادفى : بز كوهى دراز شاخ كه شاخ وى تا جلو گوش آن آمده باشد . ادفية ( odfiat ) ا خ . ع . نام كوهى در عربستان . ادق ( adaqq ) ص . ع . دقيق‌تر و نازك‌تر و باريك‌تر . و لاغرتر . و تنگ‌تر . و غامض‌تر . ادقاق ( edq q ) م . ع . ادقه ادقاقا : باريك گردانيد آن را . و ادق فلانا : گوسپند بخشيد او را . و اتيته فما ادقنى و لا اجلنى : آمدم او را و نداد به من نه گوسپند و نه ماده شتر . و نيز ادقاق : نرم كردن آرد . ادقال ( edq l ) م . ع . ادقل النخل ادقالا : خرماى بلايه آورد آن خرمابن . و ادقلت الشاة : لاغر و خرد گرديد آن گوسپند . ادقچه ( adaqce ) ا . پ . پوشش . و روپوش و لفافه . و روپوش منقش . ادقع ( adqa ' ) ص . ع . جوع ادقع : گرسنگى سخت كه درد سر آورد . و ا . خاك . ادقم ( adqam ) ص . ع . كسى كه سه دندان وى شكسته باشد . ادك ( adok ) ا . پ . فرج زن و ديگر جانوران . ادك ( adakk ) ص . ع . شتر بىكوهان . و شترى كه كوهانش بلند نبود . و اسب پهنا پشت . ج : دكّ . ادكار ( eddek r ) م . ع . ادكرت الشئى ادكارا : ياد كردم آن چيز را و به ياد آوردم آن را قوله تعالى وَ ادَّكَرَ بَعْدَ أُمَّةٍ . ادكاس ( edk s ) م . ع . ادكست الارض ادكاسا : ظاهر كرد آن زمين گياه را . ادكل ( adkal ) ص . ع . حجر ادكل : سنگ مايل بسياهى . ادكن ( adkan ) ص . ع . ثوب ادكن : جامهء مايل بسياهى . ادگر ( adgar ) ا . پ . قياس و حدس . و اندازه . و سنجش و پيمانش و اوخل . ادل ( adl ) م . ع . ادل الجرح ادلا ( از باب ضرب ) : بيفتاد پوست ريش خشك شده و به گرديد . و ادل اللبن : جنبانيد شير را تا دوغ گردد . و ادل الشئى : گرانبار رفت به آن چيز . ادل ( edl ) ا . ع . دردى كه در گردن بهم رسد . و هرچه بدان گرانبار روند . و شير خفته و ترش شده . ادلاء ( edl ' ) م . ع . بچاه فرو رها كردن دول . و ادلى الفرس : برآورد آن اسب نره را تا كميز اندازد و يا بر ماده جهد . و ادلى فلان فى فلان : زشت گفت فلان دربارهء فلان . و ادلى برحمه : وسيله و خويشى جست بر قرابت رحم . و ادلى بحجته : دليل آورد . و ادلى اليه بماله : داد او را مال خود . و قوله تعالى : وَ تُدْلُوا بِها إِلَى الْحُكَّامِ يعنى الرشوة ليغيروا لكم الحكم .